Actueel

Pas op met te hoge opkomsteisen bij statutenwijziging.

14 nov 2025

Wat kunt u doen als het besluit niet rondkomt?

De statuten vormen het fundament van iedere vereniging. Ze leggen vast wat de spelregels zijn en hoe besluiten worden genomen. Bij oprichting stelt de notaris deze vast, maar later kan een vereniging ze willen of moeten aanpassen, bijvoorbeeld omdat de koers verandert, of omdat een koepelorganisatie dat verplicht stelt. Toch blijkt een statutenwijziging in de praktijk vaak lastig. Een veelvoorkomend probleem: te weinig leden zijn aanwezig om rechtsgeldig te kunnen beslissen.

Obstakels bij het wijzigen van statuten

De wet bepaalt dat een statutenwijziging alleen kan worden aangenomen als twee derde van de aanwezige leden vóór stemt. In de statuten zelf kunnen bovendien extra eisen zijn opgenomen, zoals:

een hogere meerderheid (bijvoorbeeld 75% of unanimiteit);
of een opkomstvereiste, waarbij een minimumaantal leden aanwezig moet zijn om überhaupt te kunnen stemmen.

In de praktijk kunnen deze voorwaarden — zeker in kleine verenigingen — ertoe leiden dat een wijziging meerdere keren moet worden uitgesteld.

Voorbeeld uit de praktijk

Een schaakvereniging met tien leden wil fuseren met de damvereniging.
In de statuten staat dat:

minimaal de helft van de leden aanwezig moet zijn, en
het besluit met een meerderheid van 67% moet worden genomen.

Tijdens de eerste vergadering komen drie leden opdagen. Twee stemmen vóór, maar het besluit is ongeldig omdat niet genoeg leden aanwezig waren. Pas bij de derde vergadering lukt het om aan alle eisen te voldoen.

Wanneer de rechter kan helpen

Als een opkomstvereiste blijvend niet wordt gehaald, kan de vereniging de rechter vragen om (tijdelijk) af te wijken van de statuten. De rechter mag de statuten niet zelf wijzigen, maar kan wel bepalen dat een besluit toch geldig wordt genomen.

Zo oordeelde de Rechtbank Noord-Holland op 5 augustus 2024 dat een vereniging haar statuten mocht wijzigen, ondanks een niet-gehaalde opkomst. De vereniging moest de wijziging vóór 1 januari 2025 afronden, maar liep vast door strenge statutaire eisen. De rechter besloot dat het besluit bij de volgende vergadering geldig kon worden genomen, ongeacht het aantal aanwezige leden.

Voorkomen is beter dan genezen

Hoewel een rechter soms kan bijspringen, is het beter om zulke situaties te voorkomen.
U kunt in de statuten opnemen dat een opkomstvereiste vervalt bij een tweede vergadering, zodat een besluit altijd kan worden genomen.

Een notaris helpt u om deze bepalingen zorgvuldig te formuleren, zodat de vereniging wendbaar blijft, ook bij toekomstige besluiten.
Zo voorkomt u juridische blokkades en blijft uw vereniging bestuurbaar.