Vermogen overdragen via huwelijkse voorwaarden: wat verandert er?.

Door uw huwelijkse voorwaarden slim in te richten, kon u tot voor kort fiscale voordelen behalen bij overlijden of scheiding. Sinds de komst van nieuwe ‘reparatiewetgeving’ is de regelgeving echter veranderd. Heeft u uw zaken al nauwkeurig bekeken om onverwachte belastingaanslagen te voorkomen?

Heeft u er weleens bij stilgestaan dat de afspraken die u vastlegt bij de notaris direct bepalen hoeveel erfbelasting uw partner later betaalt? Lange tijd was het mogelijk om via een zogeheten ‘ongelijke breukdelengemeenschap’ vermogen belastingvrij te verschuiven tussen partners. Een arrest van de Hoge Raad in februari 2024 bevestigde eerst dat dit juridisch geoorloofd was. De wetgever heeft hierop gereageerd met nieuwe regels die per 1 januari 2026 van kracht zijn.

De uitspraak van de Hoge Raad

In de zaak hadden twee echtgenoten hun huwelijkse voorwaarden tijdens het huwelijk bij de notaris gewijzigd. Waar zij voorheen ieder recht hadden op de helft van het vermogen (50/50), pasten zij dit aan naar een verdeling van 10% voor de man en 90% voor de vrouw. Toen de man kort daarna overleed, erfde de vrouw slechts de resterende 10%. Over de overige 90% hoefde zij geen erfbelasting te betalen; dat was immers volgens de voorwaarden al haar eigendom.

Hoewel de Belastingdienst dit zag als een schenking of belastingontduiking, oordeelde de Hoge Raad dat het wijzigen van huwelijkse voorwaarden geen schenking vormt. Voor de praktijk betekende dit veel fiscale planning via ongelijke breukdelen.

Reparatie door de wetgever: de nieuwe werkelijkheid

Om dergelijke constructies voortaan te beperken, is de wet aangepast. Sinds 1 januari 2026 wordt het ‘schuiven’ met vermogen via huwelijkse voorwaarden fiscaal minder aantrekkelijk. De kern van de nieuwe wetgeving is dat er bij het einde van het huwelijk (door overlijden of scheiding) wél erf- of schenkbelasting wordt geheven wanneer een partner meer dan de helft van de gemeenschap toebedeeld krijgt.

In het voorbeeld van de Hoge Raad zou de langstlevende partner onder de nieuwe regels over het deel boven de 50% alsnog belasting moeten betalen. In dat geval wordt er dus over 40% van de totale waarde extra afgerekend met de belastingdienst.

Wat betekent dit voor u?

De wetgever heeft voorzien in een overgangsregeling. Heeft u vóór 16 september 2025 (16.00 uur) al een ongelijke breukdelengemeenschap vastgelegd in uw huwelijkse voorwaarden? Dan blijft de oude regeling voor u van kracht. Voor alle wijzigingen of nieuwe voorwaarden die na dat moment zijn opgesteld, gelden de regels van de reparatiewet.

Deze wijzigingen zijn niet alleen relevant voor gehuwden, maar gelden ook voor:

• Geregistreerde partners met partnerschapsvoorwaarden.
• Ongehuwde samenwoners met een samenlevingscontract waarin een gemeenschap is overeengekomen.

Zorg voor een actueel advies

Het blijft nog steeds mogelijk en vaak ook wenselijk om vermogen in een gemeenschap in te brengen. Echter, de fiscale gevolgen zijn complexer geworden. Waar voorheen de focus lag op het minimaliseren van de nalatenschap, zorgt de nieuwe wetgeving voor een nauwkeurigere afweging tussen civielrechtelijke wensen en fiscale consequenties.

Wilt u weten of uw huidige huwelijkse voorwaarden nog aansluiten bij uw doelstellingen, of overweegt u uw voorwaarden aan te passen? Een notaris kan samen met u beoordelen wat de impact van de nieuwe wetgeving is op uw specifieke situatie. Door tijdig advies te vragen, voorkomt u dat uw partner in de toekomst geconfronteerd wordt met een onvoorziene belastingclaim.

Plan uw zekerheid 

Laat u niet verrassen door de gewijzigde wetgeving. Zorg dat uw planning aansluit bij de actualiteit, zodat de overdracht van uw vermogen precies zo verloopt als u voor ogen heeft.