Wanneer bent u elkaars fiscale partner? Het belang van de juiste status.

Het fiscaal partnerschap is voor de erf- en schenkbelasting erg van belang. Maar bent u voor de belastingdienstook écht partners? De gevolgen van een verkeerde aanname kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s aan extra belasting.

Heeft u uw partner benoemd tot erfgenaam in uw testament? Dat is een belangrijke stap, maar zonder de juiste fiscale status kan een groot deel van uw nalatenschap direct naar de belastingdienst gaan. Waar echtgenoten en geregistreerde partners automatisch worden aangemerkt als fiscaal partner, moeten samenwoners aan strikte voorwaarden voldoen om aanspraak te maken op de partnertarieven en bijbehorende vrijstelling.

De partnervrijstelling

In 2026 krijgt een fiscaal partner een vrijstelling voor de erfbelasting van maar liefst € 828.035. Wordt u niet als partner aangemerkt? Dan valt u terug op de minimale vrijstelling van € 2.769.

Ook de tarieven verschillen:

• Wel fiscaal partner: U betaalt 10% over de eerste € 158.669 (boven de vrijstelling) en 20% over het meerdere.
• Geen fiscaal partner: U wordt gezien als ‘overige verkrijger’. Dat betekent 30% belasting over de eerste € 158.669 en 40% over alles daarboven.

Hoe zit het voor samenwoners?

Getrouwden en geregistreerd partners zijn fiscaal automatisch partner. Voor samenwoners ligt dit anders. Om voor de erfbelasting als partner te worden aangemerkt, gelden onder meer eisen rondom de inschrijving op hetzelfde woonadres en – cruciaal voor de korte termijn – de aanwezigheid van een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting.

Voldoet u niet aan deze voorwaarden (bijvoorbeeld bij een ‘informele’ samenwoning zonder contract), dan ziet de belastingdienstu als vreemden van elkaar. Het verschil in de belastingaanslag bij een gemiddelde woning of een aanzienlijk vermogen is dan vaak groot.

Voorkom financiële verrassingen

Het is een pijnlijk scenario: naast het verdriet om een verlies, wordt de langstlevende partner geconfronteerd met een belastingaanslag die had kunnen worden voorkomen met het worden van fiscale partners.

Een adviseur kan samen met u vaststellen of uw huidige situatie nog ‘fiscale-proof’ is. Zeker bij wijzigingen in uw woonsituatie of relatie is het essentieel om te controleren of u nog voldoet aan de eisen voor het fiscaal partnerschap.

Zorg voor duidelijkheid

Wilt u de zekerheid dat uw partner goed verzorgd achterblijft, zonder onnodige afdracht aan de belastingdienst? Laat uw situatie tijdig beoordelen. Zo waarborgt u dat uw vermogen terechtkomt waar u het wilt.

Let op: in bovenstaande tekst wordt uitgegaan van de vrijstellingen en tarieven in 2026.